Niyə Bakıya qayıtdım və niyə restoran sahəsi
San Fransiskoda 15 il SaaS məhsul inkişafı üzərində işlədim. Müştəri analitikası, məhsul iterasiyaları, mühəndislik komandaları, Silikon Vadisinin müasir məhsul oyununun tam dəstini gördüm. 2025-ci ildə qayıtmaq qərarına gəldim. Səbəb sadə idi: Bakıda yetişdim, lakin şəhərdə ailə şam yeməyinə getmək üçün "harada yaxşı yer var" sualına dürüst cavab vermək asan deyildi. TripAdvisor turist üçün, Google Maps "axtarış", lakin yerli adamın etibarına layiq olan bir mənbə yox idi. SaaS məhsul düşüncəsini bu boşluğa tətbiq etmək imkanı gördüm, ona görə də başqa SaaS yox, restoran rəhbəri qurmağı seçdim.
Dərs 1: Sahə işi məhsul instinktini əvəz edə bilməz
Silikon Vadisində adi bir model: "build → measure → learn". Müştəri seqmentini tap, analitikaya bax, məhsulu iterasiya et. Bakıda bu dövr daha böyük başlanğıc xərci tələb edir, çünki yerli rəqəmsal infrastruktur SaaS səviyyəsində deyil. İlk altı ay heç bir kod yazmadım, sadəcə restoran-restoran gəzdim, menyuları oxudum, sahibləri ilə danışdım, qiymət ödədim, atmosferi qiymətləndirdim. Yüzlərlə məkanı şəxsən gəzdikdən sonra məhsul kontekstini başa düşdüm. Burada dərs: rəqəmsal infrastrukturu kasıb bazarlarda "build-measure-learn" dövrü hərfi mənada gəzmək tələb edir. Müşahidə kodla əvəz edilə bilməz.
Dərs 2: Ödənişli yerləşdirməyə yox demək strateji üstünlükdür
Yerli industriya defaulti aydındır: monetizasiya = ödənişli sıralama. Restoran portalları, "best of" siyahıları, hətta sosial media, hamısı görünmə üçün pul tələb edir. Mən əksini etdim. "Heç bir restoran reytinqlərə ödəyə bilməz" sözü harda-nın baş prinsipinə çevrildi. Bu, qısamüddətli gəliri azaltdı, lakin uzunmüddətli mövqeyi sərtləşdirdi. Bakulu istifadəçilər saxta rəylərdən və ödənişli sıralamalardan bezmişdilər, düzgün olmaq özlüyündə bir məhsul fərqidir. Counter-intuitive nəticə: monetizasiya seçimlərini önə doğru məhdudlaşdırmaq daha güclü brend pozisiyası verir. Premium funksiyalar gələcəkdə gələcək, lakin reytinqlər heç vaxt satılmayacaq.
Dərs 3: Yerli redaksiya + qlobal mühəndislik
Komanda quruluşumuzun bölünməsi qeyri-adi görünür: redaksiya tam Bakulu, məhsul və mühəndislik tərəfi Silikon Vadisi təcrübəsi ilə qurulub. Bu səbəbsiz deyil. İstifadəçinin gördüyü hissə (rəylər, redaktor seçimi, məkan təsviri) yalnız yerli adamın qura biləcəyi etibar tələb edir. İstifadəçinin görmədiyi hissə (axtarış sürəti, SEO arxitekturası, analitik infrastruktur) qlobal məhsul standartlarını tələb edir. Bu bölünmə bizə "yerli baxış, beynəlxalq standart" pozisiyasını verdi. Taktiki dərs: çoxdilli və ya çoxmədəniyyətli bazarlarda istifadəçinin gördüyünü yerli, görmədiyini qlobal işə götürün.
Dərs 4: Trilingual üçüncü dil deyil, ikinci məhsuldur
Hardanı azərbaycan dilində qurdum. Rus və ingilis tərcümələri başlanğıcda "əlavə" kimi düşünülürdü. Reallıq fərqli oldu, hər dil ayrı bir SEO səthi, ayrı bir auditoriya, ayrı bir etibar siqnalı açır. Rusca interfeys Bakıdakı rusdilli icmanı və CIS turistlərini əlavə etdi. İngilis tərcüməsi beynəlxalq turistləri, akademik tədqiqatçıları və AI axtarış mühərriklərinin istinad mənbəyi olmasını mümkün etdi. Hər tərcümə ayrılıqda işlədilməli, ayrı keyfiyyət şərtləri ilə yoxlanmalıdır, Google Translate-dən çıxan mətn etibar siqnalı vermir. Dərs: çoxdilli bazarlarda hər dili ayrı bir məhsul buraxılışı kimi qiymətləndirin.
Dərs 5: Açıq verilənlər uzunmüddətli müştəri əldəetmədir
Bu ay "Bakı restoran səhnəsi 2026" illik hesabatımızı CC-BY açıq lisenziyası ilə nəşr etdik. Adi düşüncə: "verilənlər, şirkətin əsas möhkəm divarıdır, paylaşma". Mənim baxışım əksinədir. Bakıda etibarlı yerli araşdırma mənbələri azdır. Açıq verilənlər nəşr etməklə hər jurnalist, hər tədqiqatçı, hər AI mühərriki bizi sitat mənbəyi kimi istifadə edir. Hər sitat bir backlink, hər backlink SEO səlahiyyəti, hər səlahiyyət növbəti sitatları daha asan edir. Counter-intuitive nəticə: erkən bazar mövqeyini qurmaq üçün verilənləri saxlamaqdansa paylaşmaq daha effektivdir. Möhkəm divar gələcəkdə qurulacaq, indiki mərhələdə paylaşmaq pozisiyalandırmadır.
Niyə bunu yazıram
Azərbaycanda startup və məhsul ekosistemi inkişaf edir, lakin yerli kontekstdə tətbiq olunan playbook az yazılır. Silikon Vadisi kitabları və Y Combinator esseləri faydalıdır, lakin onlar 100k sürücü olan San Fransisko marketi üçün yazılıb, Bakının real dinamikasına həmişə uyğun gəlmir. Bu beş dərsin Azərbaycanda başqa qurucular üçün başlanğıc nöqtəsi olmasını istəyirəm. Sualınız varsa, LinkedIn-də DM, ya da info.harda.az@gmail.com ünvanına yazın. Harda təcrübəmi şəffaf paylaşmağa hazıram.