Ətraflı
Dolma sözü Azərbaycan dilindəki "doldurmaq" felindən törəyib və "doldurulmuş" mənasını verir. Ən məşhur növü, yarpaq dolması, üzüm yarpağının içinə qoyun əti, düyü, soğan, nanə və göyərti qarışığı yerləşdirilərək hazırlanır. Yay aylarında isə üç bacı dolması, pomidor, bibər və badımcanın birlikdə dolması, milli süfrələrin əsas yeməyinə çevrilir.
Tarix və mənşə
Dolma Cənubi Qafqaz, Anadolu və Yaxın Şərq ölkələrində yayılmış olsa da, Azərbaycan dolma ənənəsi 2017-ci ildə UNESCO-nun Qeyri-maddi Mədəni İrs Siyahısına daxil edilib.
Tərkib
- Üzüm yarpağı (yaxud kələm, bibər, badımcan, pomidor)
- Qoyun əti və ya quzu əti
- Düyü
- Soğan
- Nanə, şüyüd, keşniş
- Duz, qara istiot, darçın
Hazırlama
Yarpaqlar dolmadan əvvəl qaynar suda bir neçə dəqiqə saxlanır. İçərisi qarışdırılır, hər yarpağın içinə bir az qoyulur, ehmalca bağlanıb qazana yığılır. Üstündən su və ya bulyon əlavə olunub 40-60 dəqiqə bişirilir. Süfrəyə sarımsaqlı qatıqla verilir.
Növləri
Yarpaq dolması, üç bacı dolması (badımcan + bibər + pomidor), kələm dolması, lavangi dolması (qarğıdalı yarpağında balıq), Naxçıvan dolması (heyva yarpağında).
Tez-tez verilən suallar
Azərbaycan dolması Türkiyə və ya yunan dolmasından nə ilə fərqlənir?
Azərbaycan dolması adətən qoyun əti ilə hazırlanır və turş yox, zərif şəkildə şit dadda olur. Süfrəyə sarımsaqlı qatıq ilə verilməsi də fərqləndirici cəhətdir. Yunan dolmasaları yağda və limon suyunda saxlanır, Azərbaycan dolması isə bulyonda bişirilir.
Dolma vegetariana yarayır?
Klassik dolma ət əsaslıdır. Lakin lobyalı, mərcili və ya yalnız düyü-göyərti içlikli vegetarian variantları məscid ayinlərində və oruc süfrələrində mövcuddur.
Hansı mövsümdə daha çox bişirilir?
Yarpaq dolması yaza, üç bacı dolması yay-payıza aiddir. Kələm dolması qışda hazırlanır. Hər mövsümün öz dolması var.
Dolmanı hazırlamaq nə qədər vaxt aparır?
Yarpaq dolması üçün hazırlıq 30-45 dəqiqə, bişirmə 50-60 dəqiqə. Bütün proses təxminən 1.5-2 saatdır.